สำนักพัฒนาเทคโนโลยีเพื่ออุตสาหกรรม มจพ. จับมือ สคบ. เปิดเกมใหม่คุมตลาดออนไลน์ จาก “ตามแก้” สู่ “ป้อง

สำนักพัฒนาเทคโนโลยีเพื่ออุตสาหกรรม มจพ. จับมือ สคบ. เปิดเกมใหม่คุมตลาดออนไลน์ จาก “ตามแก้” สู่ “ป้องกัน” ก่อนผู้บริโภคตกเป็นเหยื่อ

21 สิงหาคม 2569

วันที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2569 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ (มจพ.) โดยสำนักพัฒนาเทคโนโลยีเพื่ออุตสาหกรรม ร่วมกับ สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) จัดพิธีแถลงผลการดำเนินงานโครงการ “E-Marketplace สีขาว” ภายใต้แนวคิด “เปิดผลการศึกษา สู่แนวทางกำกับดูแลและคุ้มครองผู้บริโภคยุคดิจิทัล” มุ่งยกระดับมาตรฐานตลาดซื้อขายออนไลน์ของไทยให้มีความโปร่งใส ปลอดภัย เป็นธรรม และตรวจสอบได้ โดยมี รศ.ดร.ฉัตรชาญ ทองจับ ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาเทคโนโลยีเพื่ออุตสาหกรรม กล่าวต้อนรับผู้เข้าร่วมงาน พร้อมด้วย ผศ.ดร.ดวงกมล โพธิ์นาค ผู้แทนสำนักพัฒนาเทคโนโลยีเพื่ออุตสาหกรรม กล่าวรายงานความเป็นมาของโครงการ และได้รับเกียรติจาก คุณกิตติ อึ้งมณีภรณ์ ผู้อำนวยการกองคุ้มครองผู้บริโภค 4 สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค เป็นประธานกล่าวเปิดงานในครั้งนี้
หัวใจหลักของโครงการ คือการปรับแนวทางกำกับดูแลตลาดออนไลน์จากเดิมที่มักเน้น “แก้ปัญหาเมื่อเกิดเหตุ” ไปสู่การ “ป้องกัน ตรวจจับ และจัดการความเสี่ยงเชิงรุก” หลังการเติบโตอย่างรวดเร็วของ E-Marketplace ทำให้ปัญหาการคุ้มครองผู้บริโภคมีความซับซ้อนมากขึ้น ทั้งการตรวจสอบตัวตนผู้ขาย สินค้าผิดกฎหมายหรือไม่ได้มาตรฐาน โฆษณาที่อาจทำให้เข้าใจผิด ตลอดจนการร้องเรียนและเยียวยาผู้บริโภค รวมถึงปัญหาผู้ขายและแพลตฟอร์มจากต่างประเทศ และได้วางแนวทางสำคัญ 8 ด้าน ได้แก่ Know Your Seller (KYS) หรือการรู้จักและตรวจสอบผู้ขาย, การกำกับตามระดับความเสี่ยง (Risk-Based Approach), การใช้เทคโนโลยีคัดกรองสินค้าและเนื้อหาก่อนถึงผู้บริโภค, กลไก “แจ้งเร็ว–ตรวจสอบเร็ว–ดำเนินการเร็ว” (Notice and Action), ระบบระงับข้อพิพาทออนไลน์ (ODR), การกำกับดูแล E-Marketplace ข้ามพรมแดน, One Stop Service เชื่อมโยงข้อมูลและการช่วยเหลือประชาชน และ White Score เพื่อสร้างแรงจูงใจให้แพลตฟอร์มแข่งขันกันยกระดับมาตรฐานด้านการคุ้มครองผู้บริโภค
หนึ่งในแนวทางที่น่าจับตาคือ KYS หรือ “รู้ว่าใครขาย” ซึ่งมุ่งพัฒนากระบวนการยืนยันตัวตนผู้ขายบนแพลตฟอร์มให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ ลดปัญหาบัญชีผู้ขายที่ติดตามตัวไม่ได้ ขณะที่การนำเทคโนโลยีมาใช้คัดกรองข้อความโฆษณา ฉลาก รูปภาพ และข้อมูลสินค้า จะช่วยให้ภาครัฐและแพลตฟอร์มสามารถรับมือกับความเสี่ยงก่อนปัญหาจะส่งผลถึงผู้บริโภค โครงการยังย้ำว่า การกำกับดูแลตลาดออนไลน์ไม่ควรหมายถึงการ “เพิ่มกฎ” หรือเพิ่มภาระให้ผู้ประกอบการโดยไม่จำเป็น แต่ควรเป็นการ “กำกับให้ดี ไม่ใช่กำกับให้มาก” โดยมาตรการต้องสัมพันธ์กับระดับความเสี่ยง เพื่อให้สามารถคุ้มครองผู้บริโภคได้อย่างมีประสิทธิภาพ ขณะเดียวกันธุรกิจที่ดำเนินการอย่างถูกต้องยังสามารถเติบโตได้
ทั้งนี้ เป้าหมายปลายทางของ “E-Marketplace สีขาว” คือการสร้างระบบนิเวศตลาดออนไลน์ที่ทุกฝ่ายมีบทบาทร่วมกัน ทั้งภาครัฐ แพลตฟอร์ม ผู้ขาย และผู้บริโภค โดยอาศัยกฎหมาย ข้อมูล และเทคโนโลยีเป็นกลไกสำคัญ เพื่อให้เกิดสมดุลระหว่าง “ผู้บริโภคมั่นใจ – ธุรกิจที่ดีเติบโต – ภาครัฐกำกับดูแลได้อย่างมีประสิทธิภาพ”
#SDGs10 #SDGs12 #SDGs16 #SDGs17

พัทธนันท์/เขียนข่าว
วงกต/ถ่ายภาพ